ساختار پاراگلایدر
پاراگلایدر از یک بال تشکیل شده است که از طریق لاینها، رایزرها و کارابینها به خلبان پاراگلایدر متصل میشود.
بال پاراگلایدر
بال پاراگلایدر از بالا شبیه به یک بیضی است و دارای نیمبال راست و نیمبال چپ میباشد (جهتها نسبت به جهت پرواز تعیین میشوند). بال از تعدادی سلول یا سل تشکیل شده است که با دیوارههایی از هم جدا شدهاند.
جلوی بال را leading edge یا لبه حمله مینامند؛ اینجا محل بازشدن سلها است و جریان هوا وارد آن شده و بال را با هوا پر میکند. بخش پشت بال را trailing edge یا لبه فرار مینامند. دورترین ناحیه هر نیمبال را «ear» میگویند که به نوک بال (wing tip) ختم میشود. فاصله بین نوکهای دو نیمبال را دهانه بال (wing span) مینامند.
وقتی بال از هوا پر شده و هوا داخل سلها قرار میگیرد، از روبهرو و پشت شکل قوسمانندی به خود میگیرد. بین دهانه بالِ پرشده (projected wing span) و دهانه بالِ پهن شده روی زمین تفاوت وجود دارد. همچنین بین مساحت بال (projected surface) و مساحت واقعی بال روی زمین تفاوت وجود دارد. مساحت پروجکتشده همان سطحی است که وزن و بار را تحمل میکند، صرفنظر از اینکه مساحت بالی که روی زمین باز شده چقدر باشد.

نیمبالها و پروفایل بال
هر نیمبال از مجموعهای از پروفایلها تشکیل شده است که شکل آنها توسط دیوارههای سلها ایجاد میشود. هر پروفایل دارای سطح بالا و سطح پایین است. فاصله میان قسمت جلویی و پشتی هر پروفایل را «وتر» (chord) مینامند. مهمترین ویژگیهای یک پروفایل شامل طول وتر، بیشترین ضخامت پروفایل و محل قرارگیری این ضخامت است.
بالهای پاراگلایدر از جنس پارچههای خاصی ساخته میشوند که با بافت مکانیکی، آغشتهسازی محافظ و ساختار مقاوم در برابر سایش و تابش UV تقویت شدهاند. برای کسب اطلاعات بیشتر این مقاله را در سایت ما بخوانید:
جنس پارچه پاراگلایدر و چتر نجات از چیست؟ الیاف، فناوری بافت و پوششهای محافظ
سیستم تعلیق پاراگلایدر
سیستم تعلیق پاراگلایدر وظایف زیر را بر عهده دارد:
- توزیع وزن خلبان پاراگلایدر در سطح بال
- ایجاد شکل و فرم صحیح برای بال
- تنظیم زاویه حمله متعادل در بخشهای مختلف بال (بخش مرکزی و گوشها) از طریق تفاوت در طول لاینها
- و کنترل زاویه حمله در هنگام پرواز
سیستم تعلیق از لاینها، رایزرها و کارابینها تشکیل شده است.
لاینها به نقاط اتصال متعددی در محل اتصال دیوارههای سی به سطح زیرین بال متصل میشوند.
از آنجا که لاینها باعث ایجاد مقاومت در برابر هوا (drag) میشوند، طراحان پاراگلایدر تلاش میکنند تا طول کلی آنها را کاهش دهند. برای مثال، استفاده از دیوارههای مورب (diagonals) بین سلها به توزیع بهتر بار و کاهش تعداد نقاط اتصال کمک میکند.
در جهت عرضی (زمانی که بال از پشت دیده میشود)، لاینها بر اساس نیمبال مربوطه به دو دسته چپ و راست تقسیم میشوند. نوک بال به لاین مخصوصی به نام «لاین استابيلو» (stabilo line) متصل است که معمولاً رنگ متفاوتی دارد و در صورت بروز پیچخوردگی یا اصطلاحا کراوات در بال یا لاینها، با کشیدن آن میتوان این وضعیت را برطرف کرد.
در جهت طولی (وقتی بال از پهلو دیده میشود)، لاینها بهصورت موازی در چهار ردیف A، B، C و D تقسیم میشوند. لاینهای A نزدیکترین به لبه حمله و لاینهای D دورترین هستند. در نزدیکترین موقعیت به لبه فرار، لاینهای برک (brake lines) یا همان لاینهای کنترل قرار دارند.
لاینهایی که مستقیماً از سطح بال بیرون میآیند، در هر بخش به هم متصل شده و در قالب لاینهای ضخیمتر A، B، C و D ترکیب میشوند. در نهایت این لاینها از طریق قطعات فلزی مثلثیشکل به نام «مایلون» (maillon) به رایزرهای متناظر خود متصل میشوند. رایزرها در قسمت بالایی خود به شکلی دوخته میشوند که «گوش» (ear) تشکیل دهند و در همانجا کارابین، آنها را به هارنس خلبان پاراگلایدر متصل میکند.
در انتهای آخرین رایزر، یک رایزر کوتاهتر با یک پولی (pulley) وجود دارد. لاین برک از داخل این پولی عبور کرده و به دسته برک (brake handle یا control handle) متصل میشود. به این ترتیب، اگر خلبان پاراگلایدر بهطور تصادفی دسته برک را رها کند، همچنان در محدوده دسترس او باقی میماند.

برخی از پاراگلایدرهای مدرن و ورزشی در ساختار خود دارای اجزای سخت (rigid elements) هستند و ممکن است لاینها و رایزرهای C یا D را نداشته باشند.
رایزرها به گونهای طراحی شدهاند که با کشیده شدن سیستم پولی متصل به رایزر A، رایزرهای A، B، C و D بهصورت متوالی به سمت پایین کشیده میشوند و در نتیجه زاویه حمله کاهش مییابد. به این سامانه، «سیستم اسپید» (speed system) گفته میشود.
برخی از پاراگلایدرها مجهز به «تریمر» (trimmer) هستند که با کشیدن یا آزاد کردن رایزرهای انتهایی، زاویه حمله را تغییر داده و کنترل آن را ممکن میسازد.

پاراگلایدرها در انواع مختلف ساخته میشوند و هر کدام برای سطح مشخصی از مهارت، شرایط پرواز یا عملکرد فنی طراحی شدهاند؛ همچنین آنها باید مطابق با استانداردهای ایمنی و ارزیابیهای فنی معتبر مثل EN‑VS و LTF باشند. برای آشنایی بیشتر با این استانداردها و تفاوتهای آنها میتوانید این مقاله را بخوانید: تفاوت استاندارد EN و LTF/DHV در پاراگلایدر |
هارنس پاراگلایدر
هارنس پاراگلایدر بدن خلبان پاراگلایدر را در بر میگیرد و وزن او را از طریق کارابینها، رایزرها و لاینها به بال منتقل میکند. یک هارنس مناسب باید ویژگیهای زیر را داشته باشد:
- بدن خلبان را در تمام وضعیتها (حتی وارونه) نگه دارد،
- امکان کنترل بال از طریق جابهجایی وزن به طرفین را فراهم کند
- امکان نصب و استفاده آسان از سیستم اسپید را بدهد
- دارای تجهیزات ایمنی فعال (چتر نجات اضطراری) و تجهیزات ایمنی غیرفعال (محافظها) باشد
- وضعیت نشستن راحتی برای پروازهای طولانیمدت ایجاد کند
- آزادی حرکت کافی برای دویدن سریع هنگام تیکآف و لندینگ و ورود و خروج آسان فراهم سازد.
معمولاً هارنس دارای یک صفحه صندلی سخت است که خلبان روی آن مینشیند. در زیر این صفحه، تسمه اصلی رایزر عبور داده میشود. در این تسمه، حلقهای دوخته شده است که کارابینها را نگه میدارد و از این طریق خلبان به بال متصل میشود. حلقههای اضافی دیگری نیز از هارنس تا کارابینها کشیده شدهاند تا از شانهها و پشت خلبان پشتیبانی کنند.
خلبان با بستن تسمه سینه (chest strap) بین کارابینها و تسمههای پا (leg straps) در هارنس ایمن میشود.
قفل کردن تسمههای پا اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا هنوز موارد مرگباری وجود دارد که در آن خلبان پاراگلایدر از هارنس سر خورده و سقوط کرده است. بیشتر هارنسهای مدرن دارای تسمه سینهای هستند که با یک تسمه اضافه به تسمههای پا متصل است و اگر خلبان فراموش کند تسمههای پا را ببندد، از سقوط او جلوگیری میکند. برخی از تولیدکنندگان نیز از تسمههای ترکیبی سینه–پا استفاده میکنند.

انواع هارنس پاراگلایدر
هارنسهای مخصوص مبتدیان معمولاً از نوع نشسته هستند، در حالیکه خلبانان پاراگلایدر حرفهای برای کاهش مقاومت بدنی در برابر هوا از نوع خوابیده استفاده میکنند. این نوع هارنسها دارای کیسهای آیرودینامیک برای پاها هستند که باعث جریان بهتر هوا و عملکرد بهینهتر میشود.
برای جلوگیری از بیحسی پا در اثر تماس طولانی با لبه صندلی پس از ساعتها پرواز، برخی از هارنسها به «استراپ پا» (stirrup) مجهز هستند که بخشی از وزن پاها را تحمل میکند. این ویژگی همچنین کنترل بهتر وضعیت بدن و ورود و خروج آسانتر از هارنس را هنگام تیکآف و لندینگ ممکن میسازد. معمولاً استراپ پا با سیستم اسپید از طریق یک بند متصل است تا خلبان بتواند بهراحتی آن را پیدا کرده و با پاهای خود استفاده کند. نکته مهم این است که نباید از سیستم اسپید بهعنوان استراپ پا استفاده شود.
بهجز برخی هارنسهای خاص (مانند مدلهای سبک مخصوص کوهپیمایی یا آکروباسی)، بیشتر هارنسها مجهز به محافظ پشت (back protector) هستند که از لگن و ستون فقرات خلبان در برابر آسیبهای جدی محافظت میکند.
محافظ پشت از فوم پلاستیکی قالبگیریشده تشکیل شده است که باید مطابق با استانداردهای ضخامت صنعتی باشد. این قطعه درون پوششی محکم داخل هارنس قرار میگیرد تا همیشه در موقعیت مناسب برای حفاظت از خلبان باشد. این محافظ انرژی ناشی از ضربه را جذب و پخش میکند. همین اصل در سیستمهای ایربگ نیز بهکار میرود. در این هارنسها، بخش زیرین هنگام پرواز با هوا پر میشود و دریچه یکطرفه آن باعث میشود هوا داخل بماند و در صورت برخورد، مانند یک بالشتک از خلبان محافظت کند.
تولیدکنندگان هارنس تصمیم میگیرند که محل قرارگیری محفظه چتر نجات در کجا باشد زیر صندلی، پشت، یا در یک محفظه جداگانه متصل به تسمههای سینه یا کنار (front container یا side container). دسته چتر نجات باید در جایی قرار گیرد که بهراحتی در دسترس خلبان باشد تا بتواند سریع آن را بگیرد، بکشد و پرتاب کند. محفظه و کل سیستم چتر نجات نباید بیش از حد سفت باشد که بیرون کشیدن آن دشوار شود، و نه بیش از حد شل که بهصورت تصادفی باز شود. تسمه چتر نجات از طریق رایزرهای اضافی به پشت شانههای خلبان متصل میشود تا هنگام فرود با چتر، بدن خلبان بهصورت ارگونومیک کمی به جلو خم شود و آماده جذب بهتر ضربه باشد.
اطلاعات بیشتر در مورد انواع هارنس را در این مطلب بخوانید
