در پرواز هر نوع هواگرد از هواپیماها و گلایدرها تا پاراگلایدرها یک نیروی بنیادی همیشه وجود دارد که مخالف حرکت است: درگ (Drag).
درگ نیروی مقاومت هواست که باعث کاهش سرعت، کاهش برد پرواز و افزایش مصرف انرژی میشود. دانستن اینکه درگ چگونه تشکیل میشود، انواع آن چیست، و چگونه در سرعتهای مختلف تغییر میکند، برای هر خلبان پاراگلایدر ضروری است.
۱) درگ چیست؟
درگ نیرویی است که مخالف جهت حرکت و جریان هوا عمل میکند و حاصل مقاومت سیال (هوا) در برابر حرکت بال یا بدنه پرنده است.
این نیرو همیشه در جهت مخالف حرکت بوده و بخشی از انرژی حرکتی را هدر میدهد. در آیرودینامیک، درگ به دو جزء اصلی تقسیم میشود:
- Induced Drag — درگ حاصل از لیفت
- Parasitic Drag — درگ حاصل از مقاومت کلی جسم
۲) انواع درگ در پاراگلایدر و تعریفها
الف) Induced Drag — درگ ناشی از لیفت
وقتی بال پاراگلایدر لیفت (نیروی بالا برنده) تولید میکند، بخشی از آن لیفت باعث ایجاد جریانهای گردابهای در نوک بال و در نتیجه درگ میشود.
به این نوع مقاومت Induced Drag گفته میشود. یعنی درگ القا شده توسط تولید نیروی لیفت. هر زمان بال لیفت تولید میکند، این درگ هم وجود دارد.
ویژگیهای کلیدی Induced Drag:
- این نوع درگ با افزایش زاویه حمله افزایش مییابد، چون لیفت بیشتر میشود.
- با افزایش سرعت هوا، برای حفظ همان مقدار لیفت، زاویه حمله کمتر میشود و در نتیجه Induced Drag کاهش مییابد.
- در سرعتهای بالا، Induced Drag به مقدار کمی میرسد چون زاویه حمله کوچک است.
به طور خلاصه:
سرعت ↑ = Induced Drag ↓
زاویه حمله ↑ = Induced Drag ↑
پیش از مطالعه این مطلب، پیشنهاد میکنیم مقالهای با عنوان «درک ساده و حرفهای آیرودینامیک بال پاراگلایدر» را مطالعه کنید؛ این مقاله به شما کمک میکند تا این مفاهیم را عمیقتر و دقیقتر درک کنید.
ب) Parasitic Drag — درگ هرز یا مقاومتی
این نوع درگ از تمام بخشهایی از هواگرد که لیفت مستقیم تولید نمیکنند ایجاد میشود. این شامل بدن خلبان، هارنس، لاینها، خود پاراگلایدر و هر سطحی است که هوا مجبور شود اطرافش عبور کند.
زیرمجموعههای Parasitic Drag:
- Form Drag — مقاومت ایجاد شده توسط شکل بخشهای مختلف مانند هارنس و بدن خلبان
- Skin Friction Drag — مقاومت ناشی از اصطکاک هوا با سطح پارچه و لاینها
- Interference Drag — درگ ناشی از تداخل جریان هوا در نقاط اتصال
ویژگیهای کلیدی Parasitic Drag:
- این نوع درگ به لیفت وابسته نیست و به سرعت هوا و سطوح مقاوم بستگی دارد.
- Parasitic Drag با توان دوم سرعت افزایش مییابد.
- در سرعتهای بالا، Parasitic Drag بخش غالب درگ کل میشود.
۳) درگ در سرعتهای مختلف پاراگلایدر: چه اتفاقی میافتد؟
در سرعتهای پایین
- Induced Drag بالا است.
- Parasitic Drag کم است.
نتیجه: در این محدوده، Induced Drag سهم بیشتری از درگ کل را دارد.
در سرعتهای بالا
- Induced Drag کاهش مییابد.
- Parasitic Drag به شدت افزایش مییابد.
نتیجه: در سرعتهای بالا، Parasitic Drag غالب میشود.

۴) نسبت درگ و تأثیرات عملی در پرواز با پاراگلایدر
هدف خلبان حفظ بهترین نسبت Lift to Drag Ratio است. بالهایی با طراحی بهتر و لاینهای کمتر میتوانند Parasitic Drag را کاهش دهند و عملکرد پرواز را بهبود دهند.
چرا در سرعتهای بالا Parasitic Drag مهمتر است؟
- سرعت بیشتر باعث افزایش مقاومت هوا میشود.
- بدن خلبان و هارنس مقاومت بیشتری ایجاد میکنند.
- Induced Drag کاهش یافته اما Parasitic Drag به دلیل وابستگی به V² افزایش مییابد.
۵) نکات کاربردی برای خلبانان پاراگلایدر
- در سرعتهای پایین مراقب افزایش Induced Drag باشید.
- در سرعتهای بالا با آرایش بدنی مناسب Parasitic Drag را کاهش دهید.
- مانورهای تند Induced Drag را افزایش میدهند.
۶) واژگان کلیدی انگلیسی
| واژه انگلیسی | معنی فارسی |
|---|---|
| Induced Drag | درگ ناشی از تولید لیفت |
| Parasitic Drag | درگ هرز یا مقاومتی |
| Form Drag | درگ شکل |
| Skin Friction Drag | درگ اصطکاک سطحی |
